Sâm bố chính là một trong số ít dược liệu mà hình dáng củ cũng là một phần giá trị. Củ nguyên, thẳng, không nứt bán được giá hơn hẳn củ cong queo hay gãy — và sấy là khâu quyết định củ có giữ được form hay không.
Sâm bố chính sấy bằng công nghệ nào
Sấy bằng nhiệt làm củ co rút không đều: phần vỏ co trước, lõi co sau, và củ vặn lại hoặc nứt dọc. Sấy thăng hoa giữ nguyên khung tế bào nên củ gần như không đổi hình, đồng thời bảo toàn nhóm hoạt chất kém bền nhiệt. Với sâm làm nguyên liệu ngâm rượu hoặc nấu cao, sấy lạnh 45–50 °C vẫn dùng được và rẻ hơn nhiều.
Thông số sấy sâm bố chính
| Thông số | Dải làm việc | Vì sao đặt như vậy |
|---|---|---|
| Công nghệ nên dùng | Sấy thăng hoa | Giữ hình củ và hoạt chất, hai thứ cùng quyết định giá bán |
| Nhiệt độ làm việc | Cấp đông −40 °C, khay 25–30 °C | Củ dày cần cấp đông đủ lâu tới lõi |
| Chuẩn bị nguyên liệu | Rửa, chải sạch đất trong kẽ, để nguyên củ hoặc bổ dọc | Bổ dọc rút ngắn mẻ đáng kể |
| Độ ẩm thành phẩm | 2–4 % | Khô sâu để bảo quản dài không cần lạnh |
| Thời gian một mẻ | 26–34 giờ | Củ nguyên dày là nhóm chạy lâu nhất |
| Khối lượng còn lại | 20–28 % | Sâm tươi chứa khoảng 75–80 % nước |
Dải điển hình của ngànhKhoảng làm việc thông dụng, không phải số đo của một lô cụ thể.
Hai lỗi hay gặp khi sấy sâm bố chính
Cấp đông chưa tới lõi củ
Củ sâm dày, phần lõi cần thời gian dài hơn nhiều so với lát mỏng. Vào chân không khi lõi chưa đông hẳn thì phần dịch bên trong sôi và trào ra, củ xẹp và nứt dọc — đúng thứ mà chọn thăng hoa để tránh.
Rửa bằng cách ngâm lâu
Củ ngâm nước hút thêm nước vào phần vỏ, kéo dài mẻ và làm lớp ngoài nhũn. Rửa nhanh dưới vòi và chải kẽ bằng bàn chải mềm.
Một đơn sấy sâm bố chính chạy thế nào
- Nhận và cân. Nguyên liệu được cân khi vào xưởng, phân loại và loại phần không đạt. Con số này là căn cứ tính tỉ lệ hao hụt.
- Sơ chế. Rửa, chải sạch đất trong kẽ, để nguyên củ hoặc bổ dọc.
- Sấy. Chạy ở Cấp đông −40 °C, khay 25–30 °C trong khoảng 26–34 giờ, theo dõi đường cong nhiệt và đảo khay giữa mẻ.
- Kiểm ẩm. Đo tại lõi phần dày nhất cho tới khi đạt 2–4 %. Đo ở rìa luôn cho kết quả đẹp hơn thực tế.
- Để nguội và đóng gói. Để nguội hẳn rồi mới đóng — đóng lúc còn ấm là nhốt hơi nước trong bao. Đóng theo quy cách đã chốt, dán nhãn của khách nếu có.
Mỗi lô đi kèm một phiếu sấy ghi khối lượng vào và ra, thông số đã chạy và độ ẩm đo được. Phiếu này là thứ khiến mẻ thứ mười giống mẻ đầu tiên.
Kiểm tra gì khi nhận hàng
- Độ ẩm. Đối chiếu với mức 2–4 % đã chốt trong hợp đồng, đo ở phần dày nhất chứ không ở rìa.
- Độ đồng đều. Lấy ngẫu nhiên vài chục miếng ở các vị trí khác nhau trong lô; chúng phải giống nhau về màu và độ khô.
- Tỉ lệ hao hụt. So khối lượng thành phẩm với khối lượng nguyên liệu ghi trên phiếu sấy.
- Bao bì. Kiểm tra độ kín của mối hàn và sự có mặt của gói hút ẩm nếu quy cách có yêu cầu.
Hao hụt và cách tính giá
Mười ki-lô-gam sâm tươi cho khoảng 2,0 đến 2,8 ki-lô-gam thành phẩm thăng hoa. Với sấy lạnh thì tỉ lệ nhỉnh hơn do độ ẩm đích cao hơn, nhưng củ co rút rõ.
Cách tính đầy đủ nằm ở trang giá sấy gia công. Con số của đúng lô hàng anh chị có chỉ chắc chắn sau khi cân trên mẻ thử.
Chuẩn bị gì trước khi gửi mẫu
- Thu hoạch và rửa sạch đất trong ngày, giữ mát.
- Phân loại củ theo kích cỡ — củ to nhỏ lẫn lộn thì mẻ không đều.
- Báo rõ để nguyên củ hay bổ dọc, và sản phẩm cuối là hàng trưng bày hay nguyên liệu chế biến.
- Chuẩn bị hộp cứng cho thành phẩm nếu làm hàng củ nguyên.
Mẫu thử chỉ cần 200–500 gam. Xưởng chạy thử trên chính dây chuyền sẽ dùng cho đơn thật, gửi lại ảnh thành phẩm, tỉ lệ hao hụt và bảng giá trong vòng 24 giờ.
Hỏi đáp
Sâm thăng hoa và sâm sấy lạnh khác nhau thế nào?
Thăng hoa giữ nguyên hình củ, màu sáng và độ xốp; sấy lạnh cho củ co rút, sẫm màu và cứng. Chênh lệch giá bán giữa hai loại thường lớn hơn chênh lệch chi phí gia công.
Củ sâm thăng hoa có dễ vỡ không?
Có. Cấu trúc xốp làm củ giòn, nên phải đóng hộp cứng có đệm và tránh xếp chồng khi vận chuyển.
Có sấy được sâm đã ngâm mật ong không?
Rất khó. Mật ong hạ điểm đóng băng rất mạnh, phần dịch không đông hẳn sẽ trào khi vào chân không. Anh chị gửi mẫu để xưởng chạy thử trước khi tính đơn.
Xưởng nhận gia công sấy sâm bố chính từ sản lượng bao nhiêu?
Mẻ thử nhận từ 200 gam để anh chị nhìn thấy thành phẩm và tỉ lệ thu hồi trước khi quyết định. Một mẻ thăng hoa chạy 18 tới 36 giờ và tiền điện gần như không đổi dù khay đầy hay vơi, nên gia công sấy sâm bố chính chỉ có giá tốt khi gom đủ một mẻ máy. Đơn giá chốt sau mẻ thử, tính trên khối lượng nguyên liệu tươi nhận vào.
Dịch vụ sấy sâm bố chính của xưởng gồm những gì?
Xưởng nhận nguyên liệu, sơ chế theo yêu cầu đã thống nhất, chạy mẻ đúng thông số đã chốt trên mẻ thử, rồi đóng gói và bàn giao kèm phiếu sấy ghi lại nhiệt độ và thời gian. Sấy sâm bố chính gia công nghĩa là nguyên liệu và thành phẩm đều thuộc về anh chị; xưởng chỉ bán công đoạn làm khô và đóng gói, không mua bán nguyên liệu.
Nhàn Trần Gia
Người sáng lập và điều hành dịch vụ sấy gia công Hoàng Trà. Toàn bộ thông số sấy đăng trên trang này được lấy từ phiếu sấy thực tế của xưởng và duyệt trước khi đăng.
Dịch vụ liên quan
Trước khi gửi hàng, anh chị nên xem thêm
Bài cùng nhóm sấy dược liệu
Gửi mẫu, nhận báo giá trong 24 giờ
Gửi 200–500 g mẫu kèm yêu cầu về độ ẩm, màu và quy cách đóng gói. Xưởng sấy thử, gửi lại ảnh thành phẩm và bảng giá theo mẻ.