Tam thất đặc tới mức cầm củ khô trên tay nặng như hòn sỏi. Chính độ đặc ấy làm nước từ lõi thoát rất chậm, và đó là nguồn gốc của gần như mọi sự cố mốc kho với nguyên liệu này.
Tam thất sấy bằng công nghệ nào
Nhóm saponin của tam thất kém bền nhiệt, còn cấu trúc củ thì không cho phép ép nhiệt để rút ngắn mẻ. Sấy lạnh 48–55 °C với lát mỏng là phương án ổn định: đủ thấp để giữ hoạt chất, đủ dài để lõi khô thật. Củ nguyên để nguyên chỉ nên làm khi khách cần hàng trưng bày.
Thông số sấy tam thất
| Thông số | Dải làm việc | Vì sao đặt như vậy |
|---|---|---|
| Công nghệ nên dùng | Sấy lạnh | Giữ saponin và cho lõi củ đặc khô thật mà không ép nhiệt |
| Nhiệt độ làm việc | 48–55 °C | Trên 60 °C mặt lát chai lại và bịt đường thoát ẩm |
| Chuẩn bị nguyên liệu | Rửa, chải kẽ, thái lát 2–4 mm | Lát trên 5 mm rất dễ còn ẩm lõi |
| Độ ẩm thành phẩm | 8–10 % | Đo ở lõi lát dày nhất, không đo ở rìa |
| Thời gian một mẻ | 14–22 giờ | Củ nguyên có thể vượt 30 giờ |
| Khối lượng còn lại | 30–40 % | Tam thất là nhóm nhiều chất khô nhất trong dược liệu củ |
Dải điển hình của ngànhKhoảng làm việc thông dụng, không phải số đo của một lô cụ thể.
Hai lỗi hay gặp khi sấy tam thất
Đo độ ẩm ở rìa lát
Rìa lát khô trước lõi vài giờ. Máy đo chạm vào rìa cho số đẹp trong khi lõi vẫn trên 15 phần trăm. Lô đóng gói xong mốc sau vài tuần và không ai hiểu vì sao. Phải bẻ lát dày nhất và đo ở mặt gãy.
Sấy củ nguyên rồi mới thái
Củ tam thất khô cứng tới mức dao thái không nổi, phải dùng máy cắt chuyên dụng và tỉ lệ vỡ rất cao. Thái khi còn tươi, chấp nhận lát co lại sau mẻ.
Một đơn sấy tam thất chạy thế nào
- Nhận và cân. Nguyên liệu được cân khi vào xưởng, phân loại và loại phần không đạt. Con số này là căn cứ tính tỉ lệ hao hụt.
- Sơ chế. Rửa, chải kẽ, thái lát 2–4 mm.
- Sấy. Chạy ở 48–55 °C trong khoảng 14–22 giờ, theo dõi đường cong nhiệt và đảo khay giữa mẻ.
- Kiểm ẩm. Đo tại lõi phần dày nhất cho tới khi đạt 8–10 %. Đo ở rìa luôn cho kết quả đẹp hơn thực tế.
- Để nguội và đóng gói. Để nguội hẳn rồi mới đóng — đóng lúc còn ấm là nhốt hơi nước trong bao. Đóng theo quy cách đã chốt, dán nhãn của khách nếu có.
Mỗi lô đi kèm một phiếu sấy ghi khối lượng vào và ra, thông số đã chạy và độ ẩm đo được. Phiếu này là thứ khiến mẻ thứ mười giống mẻ đầu tiên.
Kiểm tra gì khi nhận hàng
- Độ ẩm. Đối chiếu với mức 8–10 % đã chốt trong hợp đồng, đo ở phần dày nhất chứ không ở rìa.
- Độ đồng đều. Lấy ngẫu nhiên vài chục miếng ở các vị trí khác nhau trong lô; chúng phải giống nhau về màu và độ khô.
- Tỉ lệ hao hụt. So khối lượng thành phẩm với khối lượng nguyên liệu ghi trên phiếu sấy.
- Bao bì. Kiểm tra độ kín của mối hàn và sự có mặt của gói hút ẩm nếu quy cách có yêu cầu.
Hao hụt và cách tính giá
Mười ki-lô-gam tam thất tươi cho khoảng 3,0 đến 4,0 ki-lô-gam lát khô. Đây là tỉ lệ cao, phản ánh đúng việc củ vốn rất ít nước.
Cách tính đầy đủ nằm ở trang giá sấy gia công. Con số của đúng lô hàng anh chị có chỉ chắc chắn sau khi cân trên mẻ thử.
Chuẩn bị gì trước khi gửi mẫu
- Rửa và chải sạch đất trong kẽ củ; đất khô lại thành hạt cứng không loại được.
- Thái lát 2–4 mm đều tay, hoặc để xưởng thái bằng máy có cữ.
- Ghi rõ tam thất bắc hay tam thất nam, và tuổi củ nếu biết.
- Chuyển trong ngày sau khi thái, giữ mát.
Mẫu thử chỉ cần 200–500 gam. Xưởng chạy thử trên chính dây chuyền sẽ dùng cho đơn thật, gửi lại ảnh thành phẩm, tỉ lệ hao hụt và bảng giá trong vòng 24 giờ.
Hỏi đáp
Vì sao lô tam thất của tôi bị mốc dù cân thấy nhẹ?
Cân nhẹ chỉ nói lên phần nước đã bay đi ở lớp ngoài. Lõi lát dày vẫn có thể trên 15 phần trăm ẩm. Cách duy nhất là bẻ lát và đo ở mặt gãy trước khi đóng gói.
Có sấy được củ nguyên để trưng bày không?
Được, nhưng mẻ kéo dài trên 30 giờ và rủi ro ẩm lõi cao hơn hẳn. Xưởng thường khuyên chỉ làm phần củ đẹp để trưng bày, còn lại thái lát.
Tam thất sấy xong có xay bột được luôn không?
Được, sau khi lát nguội hẳn và đạt dưới 9 phần trăm ẩm. Lát còn ấm hoặc còn ẩm sẽ bết vào lưỡi dao và cho bột vón cục.
Xưởng nhận gia công sấy tam thất từ sản lượng bao nhiêu?
Mẻ thử nhận từ 200 gam, đủ để chốt nhiệt độ, thời gian và độ ẩm đích cho đúng lô của anh chị. Với đơn thật, gia công sấy tam thất nên gom đủ một mẻ máy vì chi phí một mẻ gần như không đổi theo khối lượng. Xưởng báo giá trong 24 giờ sau khi chạy mẻ thử và cân thành phẩm.
Dịch vụ sấy tam thất của xưởng gồm những gì?
Xưởng nhận nguyên liệu, sơ chế theo yêu cầu đã thống nhất, chạy mẻ đúng thông số đã chốt trên mẻ thử, rồi đóng gói và bàn giao kèm phiếu sấy ghi lại nhiệt độ và thời gian. Sấy tam thất gia công nghĩa là nguyên liệu và thành phẩm đều thuộc về anh chị; xưởng chỉ bán công đoạn làm khô và đóng gói, không mua bán nguyên liệu.
Nhàn Trần Gia
Người sáng lập và điều hành dịch vụ sấy gia công Hoàng Trà. Toàn bộ thông số sấy đăng trên trang này được lấy từ phiếu sấy thực tế của xưởng và duyệt trước khi đăng.
Dịch vụ liên quan
Trước khi gửi hàng, anh chị nên xem thêm
Bài cùng nhóm sấy dược liệu
Gửi mẫu, nhận báo giá trong 24 giờ
Gửi 200–500 g mẫu kèm yêu cầu về độ ẩm, màu và quy cách đóng gói. Xưởng sấy thử, gửi lại ảnh thành phẩm và bảng giá theo mẻ.