Xạ đen đặt ra một bài toán quen thuộc nhưng ở mức khó hơn: thân đã hoá gỗ nằm chung với lá dày. Chênh lệch tốc độ khô giữa hai phần lớn tới mức không thể xử lý bằng cách kéo dài mẻ.
Xạ đen sấy bằng công nghệ nào
Thân xạ đen cứng và đặc, nước thoát chậm; lá thì dày hơn lá trà nhưng vẫn khô nhanh gấp nhiều lần. Sấy lạnh 48–55 °C cho phép chạy dài mà lá không cháy, nhưng vẫn phải chẻ mỏng thân và xếp khay riêng thì mẻ mới đều.
Thông số sấy xạ đen
| Thông số | Dải làm việc | Vì sao đặt như vậy |
|---|---|---|
| Công nghệ nên dùng | Sấy lạnh | Chạy dài được mà lá không cháy, hợp với nguyên liệu hai tốc độ |
| Nhiệt độ làm việc | 48–55 °C | Lá nên xếp khay trên, thân khay dưới |
| Chuẩn bị nguyên liệu | Chẻ thân mỏng 3–5 mm, cắt khúc 3–5 cm, để lá riêng | Thân không chẻ thì gần như không khô tới lõi |
| Độ ẩm thành phẩm | 8–11 % | Thân gỗ giữ ẩm lâu hơn cảm nhận |
| Thời gian một mẻ | 8–14 giờ | Thân quyết định thời gian mẻ |
| Khối lượng còn lại | 30–40 % | Thân hoá gỗ vốn ít nước |
Dải điển hình của ngànhKhoảng làm việc thông dụng, không phải số đo của một lô cụ thể.
Hai lỗi hay gặp khi sấy xạ đen
Cắt khúc thân mà không chẻ
Khúc thân tròn có vỏ bao quanh, hơi ẩm chỉ thoát được qua hai mặt cắt. Lõi vẫn ẩm sau mười bốn giờ trong khi bề mặt đã khô cứng. Phải chẻ dọc thành thanh mỏng.
Xếp lá và thân chung một khay
Lá xong sau bốn giờ, thân cần tới mười bốn. Chung khay thì hoặc lá cháy, hoặc phải mở buồng giữa chừng để lấy lá ra và phá điều kiện của cả mẻ.
Một đơn sấy xạ đen chạy thế nào
- Nhận và cân. Nguyên liệu được cân khi vào xưởng, phân loại và loại phần không đạt. Con số này là căn cứ tính tỉ lệ hao hụt.
- Sơ chế. Chẻ thân mỏng 3–5 mm, cắt khúc 3–5 cm, để lá riêng.
- Sấy. Chạy ở 48–55 °C trong khoảng 8–14 giờ, theo dõi đường cong nhiệt và đảo khay giữa mẻ.
- Kiểm ẩm. Đo tại lõi phần dày nhất cho tới khi đạt 8–11 %. Đo ở rìa luôn cho kết quả đẹp hơn thực tế.
- Để nguội và đóng gói. Để nguội hẳn rồi mới đóng — đóng lúc còn ấm là nhốt hơi nước trong bao. Đóng theo quy cách đã chốt, dán nhãn của khách nếu có.
Mỗi lô đi kèm một phiếu sấy ghi khối lượng vào và ra, thông số đã chạy và độ ẩm đo được. Phiếu này là thứ khiến mẻ thứ mười giống mẻ đầu tiên.
Kiểm tra gì khi nhận hàng
- Độ ẩm. Đối chiếu với mức 8–11 % đã chốt trong hợp đồng, đo ở phần dày nhất chứ không ở rìa.
- Độ đồng đều. Lấy ngẫu nhiên vài chục miếng ở các vị trí khác nhau trong lô; chúng phải giống nhau về màu và độ khô.
- Tỉ lệ hao hụt. So khối lượng thành phẩm với khối lượng nguyên liệu ghi trên phiếu sấy.
- Bao bì. Kiểm tra độ kín của mối hàn và sự có mặt của gói hút ẩm nếu quy cách có yêu cầu.
Hao hụt và cách tính giá
Mười ki-lô-gam xạ đen tươi cả thân và lá cho khoảng 3,0 đến 4,0 ki-lô-gam thành phẩm. Phần thân cho tỉ lệ cao hơn lá đáng kể.
Cách tính đầy đủ nằm ở trang giá sấy gia công. Con số của đúng lô hàng anh chị có chỉ chắc chắn sau khi cân trên mẻ thử.
Chuẩn bị gì trước khi gửi mẫu
- Chọn cây đã trưởng thành; cây non cho thân mềm và hàm lượng thấp.
- Chẻ thân thành thanh 3–5 mm, cắt khúc 3–5 cm ngay khi còn tươi.
- Để lá riêng khi gửi, ghi rõ khối lượng từng phần.
- Chuyển trong ngày; thân để lâu sẽ khô cứng và chẻ rất khó.
Mẫu thử chỉ cần 200–500 gam. Xưởng chạy thử trên chính dây chuyền sẽ dùng cho đơn thật, gửi lại ảnh thành phẩm, tỉ lệ hao hụt và bảng giá trong vòng 24 giờ.
Hỏi đáp
Nên dùng thân hay lá xạ đen?
Thị trường dùng cả hai, thường phối theo tỉ lệ. Về gia công, hai phần chạy khay riêng và tính giá riêng vì số giờ máy khác nhau.
Xưởng có chẻ thân hộ không?
Có với lô đủ lớn. Nhưng thân đã khô một phần trên đường vận chuyển sẽ rất khó chẻ, nên xưởng khuyên chẻ ngay tại nơi thu hoạch.
Xạ đen sấy pha nước màu gì?
Nâu đỏ nhạt, trong. Nước đục hoặc có váng thường là dấu hiệu nguyên liệu chưa rửa kỹ hoặc đã ủ nóng trước khi sấy.
Xưởng nhận gia công sấy xạ đen từ sản lượng bao nhiêu?
Mẻ thử nhận từ 200 gam, đủ để chốt nhiệt độ, thời gian và độ ẩm đích cho đúng lô của anh chị. Với đơn thật, gia công sấy xạ đen nên gom đủ một mẻ máy vì chi phí một mẻ gần như không đổi theo khối lượng. Xưởng báo giá trong 24 giờ sau khi chạy mẻ thử và cân thành phẩm.
Dịch vụ sấy xạ đen của xưởng gồm những gì?
Xưởng nhận nguyên liệu, sơ chế theo yêu cầu đã thống nhất, chạy mẻ đúng thông số đã chốt trên mẻ thử, rồi đóng gói và bàn giao kèm phiếu sấy ghi lại nhiệt độ và thời gian. Sấy xạ đen gia công nghĩa là nguyên liệu và thành phẩm đều thuộc về anh chị; xưởng chỉ bán công đoạn làm khô và đóng gói, không mua bán nguyên liệu.
Nhàn Trần Gia
Người sáng lập và điều hành dịch vụ sấy gia công Hoàng Trà. Toàn bộ thông số sấy đăng trên trang này được lấy từ phiếu sấy thực tế của xưởng và duyệt trước khi đăng.
Dịch vụ liên quan
Trước khi gửi hàng, anh chị nên xem thêm
Bài cùng nhóm sấy dược liệu
Gửi mẫu, nhận báo giá trong 24 giờ
Gửi 200–500 g mẫu kèm yêu cầu về độ ẩm, màu và quy cách đóng gói. Xưởng sấy thử, gửi lại ảnh thành phẩm và bảng giá theo mẻ.