Cùng một lô, đo ở rìa lát và đo ở lõi có thể chênh nhau năm tới tám phần trăm. Con số nào đúng thì tuỳ vào việc anh chị muốn biết lô có bán được hay muốn một con số dễ nhìn.
Đo độ ẩm thế nào cho đúng
Nguyên tắc chỉ có một: đo ở chỗ ẩm nhất, không đo ở chỗ khô nhất. Với dược liệu thái lát thì đó là lõi của lát dày nhất; với củ nguyên thì là tâm củ; với lá thì là phần gân giữa. Lấy ít nhất ba điểm ở ba vị trí khác nhau trong mẻ, vì khay trên và khay dưới hiếm khi giống nhau.
Ba cách đo và giới hạn của từng cách
Cân sấy hồng ngoại
Cân một lượng nhỏ rồi sấy tới khối lượng không đổi. Cho kết quả gần với phương pháp chuẩn, mất năm tới mười lăm phút mỗi mẫu. Đây là cách xưởng dùng để ghi vào phiếu sấy.
Máy đo cắm kim
Nhanh, nhưng đo điện trở giữa hai đầu kim nên phụ thuộc vào chỗ cắm và vào muối khoáng trong nguyên liệu. Dùng để theo dõi trong mẻ thì tốt, dùng để nghiệm thu thì không đủ.
Sấy tủ theo Dược điển
Sấy ở nhiệt quy định tới khối lượng không đổi rồi tính theo khối lượng mất đi. Chính xác nhất, mất vài giờ, do phòng kiểm nghiệm thực hiện.
Chênh lệch điển hình giữa các vị trí đo
| Vị trí đo | So với lõi | Ghi chú |
|---|---|---|
| Rìa lát | Thấp hơn 3 – 6 % | Chỗ tiếp xúc gió nhiều nhất, khô trước |
| Mặt lát | Thấp hơn 2 – 4 % | Vẫn chưa phản ánh phần trong |
| Lõi lát bẻ đôi | Mốc chuẩn | Đây là con số dùng để nghiệm thu |
| Khay trên cùng | Thấp hơn 1 – 3 % | Gần cửa gió, khô nhanh hơn |
| Khay dưới cùng | Cao hơn 1 – 3 % | Chỗ khô sau cùng của mẻ |
Dải điển hình của ngànhKhoảng làm việc thông dụng, không phải số đo của một lô cụ thể.
Quy trình đo một mẻ
- Lấy mẫu ở ba vị trí. Khay trên, khay giữa, khay dưới. Mỗi vị trí lấy vài lát, ưu tiên lát dày nhất.
- Bẻ đôi rồi mới đo. Đo ở mặt gãy chứ không ở mặt ngoài. Với củ nguyên thì cắt ngang qua tâm.
- Ghi cả ba số, không lấy trung bình. Con số quyết định là số cao nhất, vì chỗ ẩm nhất là chỗ mốc bắt đầu.
- Đo lại sau khi để nguội. Hàng còn ấm cho kết quả thấp hơn thực tế; chờ tới khi ngang nhiệt độ phòng.
Dấu hiệu con số đang không đáng tin
- Ba điểm đo chênh nhau quá ba phần trăm: mẻ chưa đều, cần chạy thêm và đảo khay.
- Số đo giảm rất nhanh trong hai giờ cuối: nhiều khả năng đang đo phần bề mặt chứ không phải lõi.
- Đo bằng máy cắm kim ra số thấp bất thường với nguyên liệu nhiều muối khoáng.
- Hàng còn ấm khi đo: kết quả luôn thấp hơn thực tế.
Hai sai lầm hay gặp
Lấy trung bình ba điểm
Trung bình che mất điểm xấu nhất. Một lô có hai điểm 8 phần trăm và một điểm 16 phần trăm vẫn mốc, dù trung bình nhìn rất đẹp.
Dùng máy cắm kim để nghiệm thu
Máy cắm kim tiện cho việc theo dõi nhưng sai số lớn giữa các loại nguyên liệu. Nghiệm thu nên dựa vào cân sấy hoặc phiếu kiểm nghiệm.
Việc này ảnh hưởng tới chi phí thế nào
Đo đúng không tốn thêm tiền nhưng tiết kiệm rất nhiều. Một lần đo sai dẫn tới đóng gói sớm có thể làm hỏng cả lô, trong khi chạy thêm hai giờ để chắc chắn chỉ thêm khoảng mười phần trăm tiền điện của mẻ.
Cách tính đầy đủ nằm ở trang giá sấy gia công. Xưởng chỉ chốt con số cho đúng lô của anh chị sau khi chạy mẻ thử và cân thành phẩm.
Hỏi đáp
Xưởng ghi độ ẩm nào vào phiếu sấy?
Số đo tại lõi, ở điểm cao nhất trong ba vị trí lấy mẫu. Phiếu ghi rõ vị trí đo để anh chị đối chiếu được.
Tôi đo lại khi nhận hàng thấy cao hơn phiếu, vì sao?
Dược liệu khô hút ẩm trở lại trong quá trình vận chuyển nếu bao chưa kín, và cách đo của hai bên có thể khác nhau. Nên đối chiếu bằng cùng một phương pháp.
Có cần phiếu kiểm nghiệm độ ẩm không?
Với hàng đưa vào sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khoẻ thì nên có. Xưởng cấp phiếu sấy; kiểm nghiệm do đơn vị độc lập làm.
Nhàn Trần Gia
Người sáng lập và điều hành dịch vụ sấy gia công Hoàng Trà. Toàn bộ thông số sấy đăng trên trang này được lấy từ phiếu sấy thực tế của xưởng và duyệt trước khi đăng.
Dịch vụ liên quan
Trước khi gửi hàng, anh chị nên xem thêm
Bài cùng nhóm sấy dược liệu
Gửi mẫu, nhận báo giá trong 24 giờ
Gửi 200–500 g mẫu kèm yêu cầu về độ ẩm, màu và quy cách đóng gói. Xưởng sấy thử, gửi lại ảnh thành phẩm và bảng giá theo mẻ.