Màu là thứ người mua nhìn trước khi ngửi hay nếm. Với dược liệu, màu xỉn còn là chỉ dấu gián tiếp cho biết lô đã đi qua nhiệt độ nào, nên nó ảnh hưởng tới giá nhiều hơn vẻ ngoài đơn thuần.
Vì sao lô này xỉn màu hơn lô trước
Ba nguyên nhân, và chúng để lại dấu vết khác nhau. Nhiệt quá cao làm màu sẫm đều toàn lô và thường kèm rìa lát sẫm hơn giữa. Nắng làm bạc màu, nhạt dần chứ không sẫm. Men trong nguyên liệu làm thâm loang lổ, đậm ở mặt cắt và ở chỗ dập.
Ba nguyên nhân và dấu hiệu riêng
Nhiệt vượt ngưỡng
Màu sẫm đều, rìa lát sẫm hơn giữa, đôi khi kèm mùi khét nhẹ. Xảy ra khi nâng nhiệt để rút ngắn mẻ, nhất là trong vài giờ cuối.
Phơi nắng trước hoặc sau khi sấy
Màu bạc đi chứ không sẫm lại, và mặt hướng nắng nhạt hơn mặt kia. Tia cực tím phá sắc tố nhanh hơn nhiệt trong buồng.
Men oxy hoá trong nguyên liệu
Thâm loang lổ, rõ nhất ở mặt cắt và chỗ bị dập. Bắt đầu ngay sau khi thái, trước cả khi nguyên liệu vào buồng.
Ngưỡng nhiệt giữ màu theo nhóm
| Nhóm dược liệu | Ngưỡng nên giữ dưới | Dấu hiệu khi vượt |
|---|---|---|
| Lá và thân xanh | 50 °C | Xanh chuyển vàng rồi nâu |
| Hoa có sắc tố đỏ tím | 50 °C | Đỏ tím chuyển nâu, nước pha đục |
| Rễ và củ có màu vàng | 55 °C | Vàng chuyển nâu xỉn |
| Rễ và củ trắng ngà | 55 °C | Ngả vàng rồi nâu ở rìa lát |
| Nấm và nguyên liệu có lớp bóng | 55 °C | Mất lớp bóng bề mặt |
Dải điển hình của ngànhKhoảng làm việc thông dụng, không phải số đo của một lô cụ thể.
Bốn việc giữ màu
- Để ráo trong bóng râm. Không phơi nắng dù chỉ một buổi. Đây là bước bị bỏ qua nhiều nhất.
- Thái tới đâu lên khay tới đó. Với nguyên liệu dễ thâm, khoảng thời gian chấp nhận được chỉ vài phút.
- Vào mẻ ở cận dưới của dải nhiệt. Nâng dần sau vài giờ nếu cần, không nâng ngay từ đầu.
- Không ép nhiệt ở giai đoạn cuối. Đây là lúc nguyên liệu đã ít nước nên nhiệt độ bề mặt tăng nhanh nhất.
Cách đọc màu của một lô
- So với mẫu lưu của lô trước, dưới cùng một nguồn sáng.
- Nhìn rìa lát và giữa lát: chênh lệch rõ là dấu hiệu nhiệt cao.
- Nhìn mặt cắt: thâm loang lổ là do men chứ không do nhiệt.
- Pha thử một ấm: màu nước phản ánh sắc tố còn lại rõ hơn màu khô.
Hai sai lầm hay gặp
Nâng nhiệt vì thấy mẻ chậm
Mẻ chậm thường do lát dày hoặc khay xếp dày chứ không do nhiệt thấp. Nâng nhiệt đổi màu lấy vài giờ, và màu thì không lấy lại được.
Phơi nắng cho ráo trước khi vào buồng
Tiết kiệm được ít điện nhưng mất màu và mất một phần hoạt chất với nhóm nhạy sáng. Để ráo trong bóng râm thoáng gió là đủ.
Việc này ảnh hưởng tới chi phí thế nào
Giữ màu chủ yếu tốn thời gian chứ không tốn tiền: mẻ dài hơn hai tới bốn giờ. Chênh lệch giá bán giữa lô màu đẹp và lô xỉn màu với dược liệu thường lớn hơn nhiều so với phần điện thêm.
Cách tính đầy đủ nằm ở trang giá sấy gia công. Xưởng chỉ chốt con số cho đúng lô của anh chị sau khi chạy mẻ thử và cân thành phẩm.
Hỏi đáp
Lô đã xỉn màu có xử lý lại được không?
Không. Sắc tố đã phân huỷ thì không phục hồi. Lô đó vẫn dùng được nếu đạt các chỉ tiêu khác, nhưng thường phải bán ở phân khúc thấp hơn.
Vì sao lô mùa mưa hay xỉn hơn?
Nguyên liệu ẩm hơn nên mẻ dài hơn, và nhiều nơi nâng nhiệt để bù. Cách đúng là kéo dài mẻ chứ không nâng nhiệt.
Xưởng có ghi nhiệt độ thực tế đã chạy không?
Có, trong phiếu sấy. Khi màu không như mong muốn thì phiếu là căn cứ để xem nguyên nhân nằm ở khâu nào.
Nhàn Trần Gia
Người sáng lập và điều hành dịch vụ sấy gia công Hoàng Trà. Toàn bộ thông số sấy đăng trên trang này được lấy từ phiếu sấy thực tế của xưởng và duyệt trước khi đăng.
Dịch vụ liên quan
Trước khi gửi hàng, anh chị nên xem thêm
Bài cùng nhóm sấy dược liệu
Gửi mẫu, nhận báo giá trong 24 giờ
Gửi 200–500 g mẫu kèm yêu cầu về độ ẩm, màu và quy cách đóng gói. Xưởng sấy thử, gửi lại ảnh thành phẩm và bảng giá theo mẻ.